Tekst: Ana Stojković
Ušavši u biskop, očekivala sam da ću na bioskopskom platnu ugledati prelepu i bogatu Sofku iz Stankovićeve ,,Nečiste krvi”. Međutim, radnja filma pomerena je nekih pedesetak godina unazad od 1910. godine kada je knjiga ,,Nečista krv” napisana.
Milutin Petrović, reditelj filma, pompezno nas je uveo u Vranje iz 1850. nekoliko godina pre nego što će se Sofka roditi, analizirajući duh srpskog društva pre oslobođenja od Turaka koje u toj simbiozi i dalje živi.
Prikazujući Vranje autentičnim koloritom iz tog perioda, reditelj nam dočarava imućnog Hadži Trifuna i njegovu porodicu koji se već na početku filma simbolično bori protiv zla. Prva scena nam to jasno i govori kroz narativ glavnog glumca Hadži Trifuna, koga glumi Dragan Bjelogrić.
Film ,,Nečista krv – greh predaka” zapravo predstavlja studiju likova i njihovih odnosa, prvenstveno okrenutoj položaju žene u srpskoj patrijahalnoj porodici 19. veka.
Umesto maštajuće Sofke koja sanja o budućem mužu, Petrović kroz film analizira lik Tašane koju je Bora Stanković napisao kao svoju drugu knjigu, a počeo da objavljuje 1910. godine u nastavcima.
U filmu, Tašana je udovica Hadži Trifunovog sina, zatvorena u kući ne viđajući ni bela dana, žali se vladiki Mironu na svoj nesrećni život i položaj u porodici u kojoj živi. Taj odnos likova možemo prepoznati u Stankovićevoj ,,Tašani” koja prati lik udovice Tašane, prerano zatvorene udovice nakon smrti njenog muža.
Bora Stanković će u Tašani pokazati sudbinu žene a Petrović je ekranizovati – tragičniju od onih iz narodnih pesama, sudbinu sagledanu kroz prizmu jedne patrijahalne sredine vezane kultom ugleda ,,da se sačuva ime” i da ,,se ne ukalja obraz”.
Svako kršenje tradicionalnih načina ponašanja narušava ukorenjen način života i izaziva teške unutrašnje sukobe. Tako i Tašana biva kažnjena nakon priznanja svoje unutrašnje želje prema vladiki, odbacivanjem od strane istog, a posebno kažnjena nakon ulaska u vezu sa Turčinom. Njeno ime je okaljano i biva osramoćena pred celom društvenom zajednicom.
,,Stanković zapaža psihičke i fiziče promene u njoj, slom njenog bića u tragičnom sukobu sa uslovima koja ona nije u stanju da izmeni, sa svetinjama tradicije koje se ona ne usuđuje da ukalja..”(Velibor Gligorić, Srpski realisti).
Kako piše Danica Petrović, žena je robinja sredine i običaja koji nema prava na sopstvenu egzistenciju. Pre udaje je očeva, kada se uda postaje supugova, svoje ime ne dobija, kao što ne dobija svoju egzistenciju ni nakon smrti muža. Tada postaje pokojnikova žena. U okviru takve jedne tradicije, svoju tragediju živi Tašana.
Sa druge strane, zatvorenoj Tašani je suprotstavljen lik Hadži Trifunove sestre, koja nasuprot njoj živi burnim i raskalašnim životom. Svu putenost, maštarije, igranje sa muškarcima i odbacivanjem istih kao istrošenu robu, odlično glumački prikazuje Katarina Radivojević.
Film odiše ljubavnim scenama i odnosima predstavljenim umetničkim kadrovima koji nimalo nisu vulgarni. Maestralno filmsko umeće reditelja Milutina Petrovića.
Ako je Borislav Stanković bio najbolji predstavnik srpskog realizma, onda možemo slobodno reći da je Milutin Petrović, adaptirajući scenario scenariste i reditelja Voje Nanovića, autentični predstavnik realizma novog srpskog filma koji se svojom grandioznom produkcijom u ovom filmu ne razlikuje mnogo od Holivudskih filmova.
Scene za stolom Hadži Trifunove porodice, prikazane su na tako realističan način da pomislite da ste zajedno sa njima sedeli na slavi.
Ovde su svi glavni glumci, jer je ovo film studije odnosa u patrijahalnoj vranjskoj porodici 19.veka. Dramski sukobi prikazani su na izuzetan način, a atmosfera Vranja upečatljivo sa duhom južnog dela Srbije u kojem još previru srpsko turski odnosi.
Sva tragedija palanke, zatvorenost i putenost koja se kažnjava prikazana je na izuzetno filmičan način.
Delo jednog od najvećih jugosloveskih scenarista i reditelja, Voje Nanovića, pionira posleratne kinematografije, koji je u Srbiji bio odbačen tokom 40-tih godina, a koji je ovaj scenario počeo da piše u Americi i koji je bio izgubljen, Milutin Petrović pronalazi u starom studiju RTS- a i dobija ideju da isti ekranizuje.
U filmu ćete pogledati vrhunske glumce srpske kinematografije od Dragana Bjelogrlića, Anđele Jovanović, Nele Mihajlović, Feđe Štuke do Katarine Radivojević koji su za glumačka ostvarenje u ovom filmu već pokupili sve bitne nagrade na filmskim festivalima u Srbiji.
Na Valter film festivalu koji se održava u Mladenovcu, Dragan Bjelogrlić i Katarina Radivojević odnose glavne nagrade za najbolju mušku i žensku ulogu. Tu je nagrada i za najbolji scenario na filmskom festivalu u Vrnjačkoj Banji, kao i niz drugih nagrada na filmskim festivalima. Na filmskom festivalu Palić, festivalu Dunav film festa kao i nagrada za najboljeg glumca Feđi Štukanu za ulogu Kolje na Filmskim susretima u Nišu.
https://www.zazzle.com/zooncoolion_cofee_mug-256608797490822378
