Deveti festival Prvoizvedenih predstava u Aleksincu
Predstava ,,Upotreba čoveka”
Tekst: Ana Stojković
Drugog dana devetog festivala Prvoizvedenih predstava, na sceni aleksinačkog pozorišta, izveden je pozorišni komad ,,Upotreba čoveka“, po romanu Aleksandra Tišme.
Dramatizaciju teksta izneli su Tvrđava Teatar u saradnji sa Novosadskim pozorištem, Grad Teatrom Budva i East West Sarajevo. Dvočasovno izvođenje s pažnjom je pratila aleksinačka publika, koja je jedva dočekala festival. To se moglo zaključiti po ovacijama nakon predstave. Nedelja pozorišnog festivala prošle godine izostala je zbog pandemije.
Boris Liješević koji je predstavu režirao, oprobao se i kao glumac noseći u predstavi lik Roberta Kronera. Tih, sveden, produhovljen, mogao bi biti čak i glumac. U predstavi Jevrejin. Verin otac. Vera koju tumači glumica Sara Simović, pohađa časove nemačkog, zajedno sa još nekoliko kolega. Njen otac, bogati je trgovac koji nakon smrti oca dolazi u Novi Sad ne bi li nastavio posao u trgovačkoj radnji. Radnja predstave dešava se tokom Drugog svetskog rata.
Scena je skoro potpuno prazna. Nekoliko stolica i par odevnih predmeta. I veliki sivi zid. Kao loš znak. Nečeg što tek dolazi.
Liješević glumaču ekipu razigrava dinamično. Ne pada vam teško što nema spektakularne scenografije. Pratite tešku priču odigranu u razmacima kroz ples glavnih junaka.
Položaj Jevreja tokom Drugog svetskog rata bio je nehuman. U prividu zaklonjenosti od terora, porodica se nada da ih nacisti neće dirati u Novom Sadu.
Vera želi da ode i skloni se daleko. To joj ne uspeva, već sa celom porodicom biva deportovana u Aušvic 1943.godine.
Dehumanizacija čoveka, sterilizacija, podavanje SS vojnicima kako ne bi bila bičevana, strahote gasne komore, nagost tela i ćelavost glave ispričane su kroz Verin monolog. Valjda nas reditelj nije hteo ,,ubiti“ prikazujući na sceni nacistička dela, već svu strahotu preneo u rečenice. Možda da zamislimo.
Vera, jedina preživela strahote logora, biva promenjena dramatično nakon Aušvica. Gubi smisao. Postaje prostitutka. Uvučena u još jedan horor zvani Komunistička partija.
Prema njenim rečima, iz jednog kaveza ušla je u drugi.
Rat ima za cilj da upotrebi čoveka za vlastite ciljeve. Svi likovi predstave koji su izvedeni na scenu, nakon rata bivaju ili ubijeni ili osakaćeni. Kao i njen prijatelj koji završava u invalidskim kolicima. Otac ne preživljava ni prvi dan logora. Ostali nestaju u ratu. Vera ostaje potpuno sama. Brutalno silovana, osiromašena, ponižena, kako od strane nacista tako i od strane partije u koju ulazi, bori se sa smislom.
Predstava postavlja pitanje da li nakon terora i obesmišljavanja čoveka kao individue u kolektivnom mehanizmu rata, uništenja njegove svrhe i dehumanizacije koja nosi skamenjenost duše, bolje prerezati vene u kadi, ili nastaviti život sa traumom. A opet, kako se ne boriti za život kada je on najači čovečji nagon?
Mir na zemlji bez strahota rata iznedruje civilizovanog pojedinca, rat od njega pravi zloglasni mehanizam. Borba za život u takvim uslovima obesmišljava život, onakav kakav bi on trebao biti.
Liješević nam kroz ples glumaca pokazuje da život treba nastaviti i kada je najteže. Životna koreogafija može biti bolna, ali svakako neophodna u plesu sa vukovima. Neverbalna dinamika traumom istrošenenog tela, funkcijom plesa dobija smisao, iako obesmišljen i nag. Osakaćen, u invalidskim kolicima on još diše. U Verinim rukama, on još postoji.
https://www.zazzle.com/store/oneclickandbuy
Leave a Reply