ZOONCOOLION

Tekst i Foto: Ana Stojković

Spomenik ruskim dobrovoljcima u Aleksincu uređen u gradski park Brđanka podignut je u redutu (šancu) broj 4 koji je nosio ime ,,Aleksinački redut”. Otkriven je 8. (20) novembra 1880. godine.

,,Ovaj spomenik podignut je na visu Rujevica kod Aleksinca, od lepog kamena koji je u Ozrenu pored aleksinačke banje nađen i to u vidu piramide, koja je visoka 12 metara, na vrhu ukrašena krstovima od belog mramora (mermera) sa sve četiri strane, a pri dnu (na soklu) utvrđene su četiri mramorne (mermerne) ploče sa natpisima na srpskom i ruskom jeziku.”(1)

Na mermernim pločama na soklu  nalazi se sledeći tekst i to na istočnoj na srpskom, a na zapadnoj na ruskom jeziku:

,,Spomenik u borbama izginulim ruskim dobrovoljcima koji 1876.godine dođoše u pomoć Srbima  za vreme nejednake borbe njihove sa turskom carevinom”.

,,Od ove ljubavi niko veće nema da ko dušu svoju položi za prijatelje svoje”.

Na mermernim pločama na soklu na južnoj i severnoj strani nalazi se sledeći tekst:

,,Podignut od njihovih zemljaka 1880. godine” i to na južnoj na srpskom, a na severnoj strani na ruskom.

Spomenik je podignut po projektu inžinjera František (Fran) Hajnrih Višeka (1828-1896), Čeha koji je došavši u Srbiju 1878.godine, primio pravoslavnu veru 1891.godine, i dobio novo ime Radovan.

Na poziv generala Černjajeva da prisustvuje osvećenju spomenika odazvao se veliki broj građana iz cele Srbije. Više hiljada gostiju došlo je u Aleksinac da prisustvuje osvećenju spomenika. Od strane Njegovog Visočanstva knjaza prisustvovao je njegov ađutant major g. Aleksandar Simonović, predstavnik njegovog Veličanstva ruskog cara Aleksandra.

U pozivnici koja je štampana povodom osvećenja spomenika ruskim dobrovoljcima na Rujevici  kod Aeksinca 1880.godine navodi se:

,,Glavni vođ ruskih dobrovoljaca 1876.godine, Mihaj Gligorijević Černjajev, ima čast najpokornije zamoliti…da svojom prisutnošću udostojite otkrivanje  spomenika njegovim zemljacima koji su pali u bojevima za nezavisnost Srbije. Više od polovine tri hiljade dobrovoljaca, posvedočilo je svojom krvlju bratsku ljubav prema Srbima u borbama kod Đunisa i Aleksinca.”(2)

Iz ovog dokumenta se vidi da je veliki broj ruskih dobrovoljaca položilo živote u borbi za nezavisnost Srbije. Najveći broj njih je poginulo je u dolini Južne Morave, oko Aleksinca i u njegovoj okolini jer su se tu vodile najveće bitke u Prvom srpsko- turskom ratu 1876.godine. Bile su to bitke na Šumatovcu, Gornjem Adrovcu i Đunisu.

Spomenik je podignut u središtu ondašnje teške borbe u Aleksincu.

Osvešćenje spomenika i parastos borbi poginulim vršiće njegovo visokopresveštenstvo gospodin mitropolit Mihajlo s arijerima i višim duhovništvom 8.novembra ove godine u devet časova pre podne.

Na ovaj poziv odazvala se cela Srbija. Više hiljada gostiju došlo je u Aleksinac da prisustvuje osvećenju spomenika.

Aleksinac se spremio da svečano proslavi osvećenje spomenika ruskim dobrovoljcima. Put koji vodi kroz današnji park Brđanka ka spomeniku ruskim dobrovoljicima bio je okićen mnogim zastavama, a obe strane puta bile su ukrašene zelenim girlandama (ukras od cveća i grančica u obliku venca). Na putu do spomenika ruskim dobrovoljicma su bile podignute tri trijumfalne kapije od hrastovine.

Na jednoj od njih bio je natpis: ,,Dobro došli braćo”.

U leto 1876.godine Srbija i Crna Gora su objavile rat Turskoj sa ciljem da oslobode srpske krajeve koji su još bili pod osmanlijskom vlašću. U pomoć Srbiji tada je došao veliki broj dobrovoljaca. Bilo ih je iz raznih zemalja: Bugarske, Češke, Norveške, Velike Britanije, Francuske, Grčke, Crne Gore, Italije, zatim Srbi iz tadašnje Austrougarske, ali je najveći broj dobrovoljaca stigao iz Rusije.

Na teritoriji opštine Aleksinac podignuta su još dva spomenika u spomen vojnicima i oficirima izginulim u borbama vođenim u Srpsko – turskim ratovima 1876 -1878 godine i to: Šumatovačka crkva Svete trojice u podnožju Šumatovca podignuta 1885.godine i Spomen crkva ruskom pukovniku Rajevskom u Gornjem Adrovcu podignuta 1903.godine.

1. Svečanost otkrića spomenika na Rujevici kod Aleksinca, 8.novembra 1880.izginulim ruskim dobrovoljcima u srpsko-turskom ratu 1876.god. Beograd, 1881.
2. M. Spirić, Istorija Aleksinca i okoline III, Aleksinac, 2006, str.70.

https://www.zazzle.com/zooncoolion_cofee_mug-256608797490822378

Ukoliko želite da pomognete u radu ovog portala možete donirati na sledeće brojeve žiro računa:

Dinarski: OTP Banka 9891137003896720

Devizni: OTP Banka 5354815101112201

325930070548544149

Ili uplatama na paypal: ana.t.stojkovic@gmail.com

Hvala

This entry was posted on October 1, 2021 at 3:01 pm and is filed under KULTURA with tags aleksinac, ruski spomenik. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.